MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 98 | METEOROLOGIJA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 98
Planeta Br 98
Godina XVII
Novembar-Decembar 2020.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Novembar 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

TEMA BROJA

 

Zoran Šević

Meteorologija

Neobične pojave u atmosferi

 

Od davnina su razne meteorološke pojave bile nepoznanica ljudskom rodu, ali i izgovor za mitološka i verska razjašnjenja. Tako je vizantijski istoričar Prokopije, 536. godine n.e. u tekstu o ratu sa Vandalima, zabeležio da je bitku obeležilo pomračenje Sunca uzrokovano prašnjavom maglom u atmosferi. Dve godine kasnije, ovome se posvetio i rimski Senator Flavije Kasiodorus, zaključujući da su usevi propali zbog slabe svetlosti, a u Galskim zapisima se pominje mali rod žita zbog slabog Sunca. U istom periodu, u Kini je pao sneg u sred leta, a od Srednjeg istoka do Evrope prostirala se gusta i suva magla.

Tema broja

Riblja kiša

Izučavanjem godova na stablima, tzv. dendrohronološkom metodom, naučnici su zabeležili visok nivo sulfata u vremenima koja odgovaraju pomenutim događajima, što ukazuje da je tada, verovatno, došlo do velike vulkanske erupcije. Takva očitavanja su zabeležena u stablima u Švedskoj i Finskoj, planinskom vencu Sijera Nevada (SAD), Čileu, ledenim pokrivačima Grenlanda i Antarktika, širom planete. Razlog zasad nije označen, ali se dugo smatralo da je, do tolikog izbacivanja prašine i dima u atmosferu, došlo ili zbog ogromne erupcije vulkana u Severnoj Americi ili na Islandu.

Tema broja

Riblja kiša

Ribe s neba

Riblja kiša, fenomen koji se iz godine u godinu ponavlja na istom mestu, u oblasti Joro (Honduras) svakako je jedan od meteoroloških događaja koji se tesno vezuje za verska pitanja. Naime, katolički sveštenik Hoze Subirana je kao misionar stigao u Honduras 1855. godine i zatekao veliku nemaštinu i glad koja je vladala u toj zemlji. Misija jačanja katoličanstva ga je navela da okupi veliki broj vernika i, nakon tri dana molitve, desilo se čudo: pala je jaka kiša, praćena pravim ribljim pljuskom! Taj se događaj ponavljao iz godine u godinu. Kao i sve takve pojave, i ova je objašnjavana jakim vetrovima koji podižu jata riba iz mora i izbacuju ih u vidu padavina. To zvuči logično, ali kako objasniti da se fenomen ponavlja svake godine, u maju ili u junu, kada je region pod udarom obilnih kiša? I kako to da se dešava na istom mestu - a okean je udaljen čitavih 200 km? Po teorijama koje objašnjavaju ovaj događaj, usled jakih oluja, voda iz okeana se preliva u oblasne reke i gura velike količine vode, a samim tim i jata riba u rečne tokove. Pošto je predeo oko sela Joro prošaran podzemnim pećinama, kada obilne kiše napune pećine i podignu nivo podzemnih tokova, praktično dolazi do izviranja riba iz šupljina, te one ne padaju sa neba, već beže iz svog takoreći, podzemnog zatvora. Kiše propraćene pljuskovima žaba, riba ili ptica su česta pojava širom Zemlje, a prvi zapis o tom fenomenu, delo je rimskog mislioca Plinija Starijeg i najčešće je uzrokovan delovanjem jakih olujnih vetrova.

Crvene kiše

Krvava kiša je čest fenomen, pogotovo u Evropi , a prvi put je pomenuta u Homerovoj „Ilijadi“. Zbog svog jezivog izgleda, povezivana je sa najavom pošasti ili ratova. Od Antike i Srednjeg veka pa do modernih vremena, njenu pojavu beleže Plutarh, Plinije, Hesiod, ali i protestantski sveštenici.
Postoje podaci da je, od 13. do 15. veka, padala trideset puta, a u naredna dva veka čak 190 puta, da bi u 19. veku pala u 146 navrata. Poslednji put je viđena 2012. godine u indijskom gradu Kerala.
Uzrok ove pojave je navala spora zelene mikroalge Trentefolije. Spore su izrazito crvene boje i ova mikroalga ih rasejava u ogromnom broju; a kako može preživeti u svakoj vlažnoj podlozi, zbog svog izrazito ubrzanog procesa sazrevanja od spore do polno zrele jedinke, neverovatne količine materijala ispune olujne oblake i potom gravitacija odradi svoj deo posla.

Tema broja

Tema broja

Krvava kiša

Kiše mesa

Do danas nije objašnjena pojava kiša mesa, a događaj je viđen 1876. godine u Kentakiju (SAD) i Londonu. Smatra se da su parčići mesa u stvari nesvareni materijal koje su ptice pojele, ali su ga u toku leta iz nekih razloga, masovno izbacivale.

Hladna mrlja

Hladna mrlja, kao meterološka anomalija, javlja se na severu Atlantskog okeana. Otapanjem leda na Grenlandu, u tom regionu gomila se ogromna količina slatke vode, čime salinitet okeana opada; time se onemogućava velikoj masi hladne vode da padne na dno, pa ona ostaje na površini. Ovo za posledicu ima osetno skretanje Golfske struje; samim tim dolazi do klimatskih promena u Evropi. Po mišljenju naučnika, biće još gore zbog pojave sve jačih oluja i većih količina padavina.

Tema broja

Hladna mrlja na severu Atlantskog okeana

Topla mrlja

Topla mrlja otkrivena je 2013. godine u Pacifiku, kraj obale Severne Amerike. Predstavlja ogromnu masu tople vode, siromašnu hranljivim materijama i morskim životom. Dostiže do 3200 km dužine i širine i dubinu od 91 m. Temperatura vode je za oko 3 stepena Celzijusova veća od prosečne u Pacifičkom okeanu, tokom čitave godine. Smatra se da nastaje zbog smanjene cirkulacije vode i znatnog umanjenja dejstva vetra u toj oblasti. Ima ogromne posledice na živi svet okeana, jer nedostatak planktona ugrožava vrste koje zavise od njega, a potom i ostale u lancu ishrane.

Tema broja

Topla mrlja

280 munja na sat

Munje Katatumba su lokalni fenomen koji je toliko učestao da predstavlja zaštitni znak ušća istoimene reke u jezero Marakaibo, u Venecueli. To je ogromna oluja sa frekventnim munjama i grmljavinom, čija se jačina menja iz godine u godinu, a zavisi od vlažnosti vazduha. Olujni oblaci dostižu visinu od 1 km, a električno pražnjenje se dešava tokom 140-160 noći u toku godine - a može se izbrojati i do 280 munja u toku samo jednog sata!
Nastaju kada vetrovi koji duvaju niz jezero i okolne močvarne oblasti udare u vazdušnu masu Kordiljera, koji zatvaraju ravnicu sa tri strane. Topao vazduh i vlaga stvaraju veliku količinu elektriciteta koji se oslobađa u povratku na Marakaibo. Zanimljivo je da se Munje Katatumba mogu najaviti dva meseca ranije, i to na osnovu merenja jačine i pravaca vetrova.

Tema broja

Munje Katatumba

Loptaste munje

Poznata od davnina, ali još uvek neispitana, pojava Loptastih munja verovatno je i najzanimljivije ali i najređe ljudskim okom viđeno atmosfersko dešavanje. Postoji velik broj naučnih hipoteza o njihovom nastanku, ali i dalje ne postoji tačno objašnjenje niti dokumentacija na osnovu koje bi se došlo do rešenja ove tajne jer su sva saznanja bazirana na izjavama navodnih očevidaca. Jedan od najpoznatijih je bio ruski Car Nikolaj II.
Moderna tehnologija je donekle pomogla , ali samo u domenu potvrde njihovog postojanja jer su munje snimljene specijalnim kamerama; međutim, kako, šta, gde i kada... još su uvek otvorena pitanja. U laboratorijskim uslovima, naučnici su uspeli da stvore nešto približno loptastim munjama, a najbliži stvaranju pravih bio je Nikola Tesla, koliko god da nisu bile u zoni njegovih interesovanja, pa su i dalje ostale pod velom tajne.

Tema broja

Loptaste munje

 

Zoran Šević

 



 

 

Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» 10 GODINA PLANETE

free counters Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 98
Planeta Br 98
Godina XVII
Novembar - Decembar 2020.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2021 PLANETA