MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 92
Planeta Br 92
Godina XVII
Septembar - Oktobar 2019.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

PISMA

 

O.K.

Sistemi pisanja Gruzije

Tri alfabeta za milenijum i po

 

Pisma

Kavkaska Iberija gde je nastao asomtavruli

 

 


Kroz istoriju razvila su se čak tri gruzijska pisma. Najpre se pojavilo asomtavruli, za koje se zna da je postojalo još u 5. veku. U središnjem delu Gruzije je region Kartli, gde je postojala drevna država od ranog 4. do poznog 6. veka. U toj oblasti  je sveta Nina propovedala hrišćanstvo pa brojni naučnici veruje da je to blisko povezano sa stvaranjem asomtavrulija.

 

Najstariji pronađeni gruzijski natpisi potiču iz 430. godine n.e. Otkriveni su u jednom gruzijskom  manastiru, u Judejskoj pustinji. Reč je o natpisima iz Bir el Kuta, o pismu za koje se smatra da je nastalo u periodu oko prve polovine 4. stoleća. Najpre su na tom sistemu pisanja monasi prevodili Bibliju i druge hrišćanske tekstove. Pismo odlikuje zaobljenost.  
Vremenom je opao značaj asomtavrulija, ali su sačuvani brojni spomenici jer se ova forma pisma koristila do 18. veka. Takođe, primenjivala se u naslovima rukopisa i za početna slova poglavlja koja se iluminiraju.

Pisma

Asomtavruli pismo

Pisma

Novčić Stefana I kneza Iberije iz poznog šestog veka sa asomtavruli pismom


Sam naziv može da navede na pogrešan zaključak budući da sva tri gruzijska pisma nemaju ni velika ni mala slova - bar u prvo vreme sva su slova bila jednake visine.Većinu karakterišu prave linije koje se susreću pod desnim uglovima. Vremenom je došlo do promena. To se ogledalo u visini u gornjem i donjem produžetku slova.
Teško je utvrditi ko je tvorac asomtavrulija. Neki veruju da je to veliki jermenski naučnik Mesrop Maštoc, za koga se zna da je stvorio jermensko pismo.

Pisma

Jermenski velikan Mersop Maštoc kome neki stručnajci pripisuju i stvaranje gruziskog pisma

 

Pisma

levo: Poster na asomtavruliju
desno: Najstariji natpisi na gruzijskom odnosno na asomtavruliu iz Bir El Kuta


Moguće je da je jermensko sveštenstvo, ako ne sam Maštoc, imalo bitnu ulogu u nastanku prvobitnog sistema pisanja kod Gruzina. Sa druge strane, vidljivi su grčki uticaji. Sva gruzijska pisma, uz retke izuzetke, imaju redosled koji je srodan grčkom pismu a sličnosti ima i kod brojne vrednosti slova.

Pisma

Novčić kraljice Tamat na
asomtavruli pismu

Nakon asomtavrulija, od 9. veka razvila se nushuri, pisana varijanta svog prethodnika. Inače nushuri označava raspored, odnosno inventar. Slova su nagnuta udesno i različite su visine. U cilju bržeg pisanja, ima jednostavnije i ugaone oblike. Piše se u četiri reda i uglavnom je korišćeno za knjige.
U današnje vreme, asomtavruli i nushuri upotrebljava isključivo Gruzijska pravoslavna crkva. U 10. veku pojavio se mhedruli, koje je postalo pismo državne administracije, što je ostalo do danas. Na mhedruliju nastaju povelje gruzijskih kraljeva, ispisuju se dokumentacija i natpisi i mahom se koristi za sekularne poslove. Označava konjicu ili vojsku. Poput nushurija, piše se u četiri reda i karakterišu ga zaokruženi oblici.
Kod Gruzijaca je sve izraženiji kaligrafski oblik pisanja, gde se primenjuje uparivanja slova, a to omogućava slobodnije forme kaligrafije. Nekada su sva tri pisma imala 38 slova. Jedno udruženje gruzijskih intelektualaca je 1879. donelo odluku da ukine 5 slova pa su tako, u modernom gruzijskom jeziku, ostala 33 slova.

Pisma

Nushuri rukopis iz desetog veka

O.K.



Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u  
»  Prijatelji Planete



» 10 GODINA PLANETE

free counters Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 92
Planeta Br 92
Godina XVII
Septembar - Oktobar 2019.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2019 PLANETA