MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 92
Planeta Br 92
Godina XVII
Septembar - Oktobar 2019.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

ISHRANA

 

I.J.

DNK iz grobnica mumija otkriva drevno
egipatsko poreklo omiljene letnje poslastice

Drevno poreklo lubenice

 

ISHRANADa li su se deca iz drevnog Egipta takmičila ko može da ispljune seme što dalje dok su jeli lubenice? Izgleda da jesu. To je otkriveno zahvaljujući pravom detektivskom poslu analize DNK zbog koga je sa sigurnošću dokazano da su stari Egipćani jeli domaće slatke i crvene lubenice.

 

Divlje lubenice koje se mogu pronaći u nekim delovima Afrike nimalo ne liče na domaće varijante. One su male i okrugle a središnji deo im je beličaste boje s gorkastim ukusom zbog određene vrste jedinjenja (cucurbitacin). Već dugo je predmet debate kada i gde su pripitomljene a neki navode da je mesto najverovatnije južna ili zapadna Afrika.
Međutim, slike na zidovima najmanje tri stare egipatske grobnice sadrže nešto što liči na lubenice, uključujući i jedan crtež na kome je lubenica vrlo slična današnjim vrstama. A u 19.veku, listovi lubenice pronađeni su na mumiji u grobnici koja datira  iz perioda od pre 3500 godina. Kada je botaničarka Suzan Rener (Univerzitet u Minhenu, Nemačka) čula za ovo lišće, shvatila je da bi DNK analizom moglo da se otkrije kakve su nekada bile lubenice. Ona je, zahvaljujući predanom čitanju stare literature, otkrila da je nekoliko listova poslato čuvenom botaničaru Džozefu Hukeru, direktoru Kraljevskih botaničkih vrtova u Londonu. Mark Nezbit, iz ove čuvene botaničke bašte u Engleskoj poklonio je Renerovoj majušni uzorak jednog lista biljke.
Imao je poteškoća da otvori posudu gde se lišće nalazi, priča Suzan, jer nije otvarana otkada je prvi put u nju stavljen sadržaj još 1876. Potom je DNK ovog drevnog lišća sekvencirao Gijom Čomicki (Univerzitet Oksford). Ekipa istraživača je uspela samo da dobije parcijalnu sekvencu genoma; međutim, ona obuhvata dva gena koja otkrivaju kakva je lubenica bila. Rener kaže da su imali sreće prilikom ovog istraživanja.

Tragom genoma

Jedan od ovih gena kontroliše proizvodnju gorkastog hemijskog jedinjenja kukurbitacina, kojim se biljke brane od nasrtljivih biljojeda. Kod lubenice stare 3500 godina došlo je do mutacije kojom je ovaj gen onesposobljen, što bi značilo da ima slatki plod baš kao kod vrste koju danas svi jedemo.
Drugi gen, čija je funkcija takođe nestala evolucijom, pretvara enzim po nazivu likopen u neku drugu supstancu. Likopen je svetlo crveni karotinski pigment koji boji paradajz u crveno. Likopen se stoga kod lubenice nagomilava te otud imamo crvenu unutrašnjost ovog omiljenog “voća” (koje je u stvari pripada bundevama i tikvama, tj. povrću).
Ono što naučnici nisu uspeli da utvrde pomoću parcijalne sekvence genoma je veličina lubenica i njihov tačan oblik ( da li su bile izdužene ili okrugle). Međutim, jedna od starih egipatskih slika pokazuje ono što izgleda kao ovalna dinja, tako da se dolazi do zaključka da su drevni ljudi uzgajali lubenice s većinom ako ne i svim njihovim obeležjima pre 3500 godina.
DNK takođe otkriva da je drevna dinja bila u bliskom srodstvu sa slatkom lubenicom koja se još uvek uzgaja u regionu Darfur, u Sudanu. Zbog toga se smatra da su lubenicu prvobitno uzgajali seljaci u ovom regionu i da se upotreba tog povrća kasnije raširila severno duž Nila, s tim da je dalje evoluirala usput.

ISHRANA

I.J.

 



Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u  
»  Prijatelji Planete



» 10 GODINA PLANETE

free counters Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 92
Planeta Br 92
Godina XVII
Septembar - Oktobar 2019.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2019 PLANETA