MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA

»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 85
Planeta Br 85
Godina XV
Jul - Avgust 2018.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

OKO PLANETE

 

BOTANIKA

Crvene bobice starije od dinosaurusa

Priroda Srbije bogatija je za još jednu novu vrstu, i to reliktnu, saopštio je ovih dana Prirodnjački muzej iz Beograda! Dr Marjan Niketić, muzejski savetnik i ugledni srpski botaničar, otkrio je na Staroj planini prošlog juna manju populaciju nove vrste biljke za floru Srbije, pod nazivom patuljasta efedra (Ephedra distachya L.), i o tome nedavno izvestio u časopisu Botanica Serbica.
Mada se odavno se zna da su efedre rasprostranjene u toplijim i suvljim delovima Balkanskog poluostrva, a da ponekad zađu dublje u kontinentalni deo (najbliža populacija živi u Bugarskoj, 20-tak km od granice sa Srbijom), za postojanje predstavnika ovog roda u flori Srbije nije se znalo. Do otkrića je došlo tokom prošlogodišnjih istraživanja u podnožju Stare planine, u okolini Knjaževca, na zaštićenom području parka prirode. Jedva 70 jedinki koje zbog prošlogodišnje suše nisu ni 'cvetale', niti razvile veoma dekorativne 'bobice', živelo je na površini manjoj od 200 m2.
U narodu su ovi neobični zimzeleni bezlisni žbunovi sa crvenim bobicama (semena sa mesnatim omotačem), poznati kao vilina brada, metlina, kositernica ili vlasac. Ephedra L. kako glasi njihov zajednički latinski naziv, dobro su prilagođene izuzetno sušnim uslovima, gde druge biljke teško opstaju. Za razliku od poznatih mediteranskih efedri, naša biljka potiče iz pustinjskih i polupustinjskih krajeva Srednje Azije. Tamo je česta na peščanim dinama, na slanom i kamenitom tlu, dok u Evropi uglavnom raste na peščanim plažama od Mediterana do Atlantika. Pripadnici grupe ovih biljaka su relikti, a njihova starost se procenjuje na 250 miliona godina. To znači da su se njihovi preci pojavili pre dinosaurusa, četinara i biljaka cvetnica! Čitavoj grupi biljaka zapretilo je istrebljenje tokom ekspanzije cvetnica, ali su se neke vrste ipak prilagodile, delom zahvaljujući lekovitom alkaloidu efedrinu, koji ih štiti od insekata, tako da je većina današnjih vrsta nastala pre ledenog doba.
Za potrebe razmnožavanja razvijaju se posebne strukture, koje se nazivaju lažnim cvetovima. Zato je doskoro postojala pogrešna teorija da i biljke cvetnice potiču iz iste linije. U stvari, reč je o posebnim organima, koji su nastali redukcijom čitavog skupa šišarki i koji po građi podećaju na prave cvetove. Vrste se često oprašuju vetrom, ali za neke postoje posebni moljci, koji se noću hrane slatkim nektarom i prenose polen. Kod jedne primorske vrste nedavno je otkriveno da je lučenje slatkog nektara u potpunom skladu sa mesečevim menama. To znači da je, u vreme punog meseca, kada je vidljivost najbolja, izlučivanje nektara najintenzivnije. Ovakva pojava nezabeležena je u biljnom carstvu!
Lekoviti alkaloid efedrin (koristi se za poboljšanje koncentracije, smanjenje apetita, tretiranje niskog pritiska uzrokovanog anestezijom i lečenje nosnog zagušenja), danas se dobija sintetičkim putem. Kod evropskih vrsta koncentracija ovog jedinjenja veoma je niska, pa se za lečenje koriste samo kineske vrste, one bogate efedrinom. Patuljasta efedra ima status retke i ugrožene vrste, a na osnovu IUCN (The International Union for Conservation of Nature) kriterijuma, populacija efedre u Srbiji procenjena je kao krajnje ugrožena.

OKO PLANETE


Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u  
»  Prijatelji Planete



» 10 GODINA PLANETE

free counters


»   ON LINE PRODAJA

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 78
Planeta Br 78
Godina XIV
Maj.2017 -Jun.2017.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2019 PLANETA