MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 104 | ŠUME
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 104
Planeta Br 103
Godina XIX
Mart-April 2022.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 107
Sept. 2022g
Br. 105
Maj. 2022g
Br. 106
Jul. 2022g
Br. 103
Jan. 2022g
Br. 104
Mart 2022g
Br. 101
Jul 2021g
Br. 102
Okt. 2021g
Br. 99
Jan. 2021g
Br. 100
April 2021g
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Nov. 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

ARHEOLOGIJA

 

Priredila: Maja Miljević-Đajić

Misterija izgubljene zemlje Dogerlend

Atlantida Severnog mora

 



Pre 12.000 godina postojala je teritorija naseljena ljudima koja se danas nalazi ispod Severnog mora. Jedan sudbonosni momenat doveo je do plavljenja i nestanka ovog sveta pre 7.500 godina. Istraživači veruju da su klimatske promene glavni krivac zbog čega je porastao nivo mora, a materijalna kultura drevnih ljudi završila pod vodom.

ARHEOLOGIJA

Bilo je neophodno da prođe osam hiljada godina kako bi se ova izgubljena zemlja, nazvana Dogerlend, otkrila, odnosno saznalo za njeno postojanje. Ovaj naziv je dobila po obali Doger, koja je dobila ime po holandskim ribarskim brodovima iz 17. veka - doggers. Danas se zna da je Dogerlend pojas zemlje koji je nekada povezivao Britaniju sa kontinentalnom Evropom.
Tim arheologa i paleoekologa se udružio i uspeo je da reši misteriju nestale zemlje Dogerlend. Ovaj tim se okupio na Univerzitetu u Birmingemu, u Velikoj Britaniji, kako bi utvrdili mogu li da mapiraju ovu izgubljenu zemlju koristeći podatke o seizmičkoj refleksiji koje je prikupila industrija nafte i gasa. Na njihovo iznenađenje, otkrili su da mogu i, u periodu od samo osamnaest meseci, tim je mapirao skoro 23.000 km2 izgubljene evropske zemlje Dogerlend.

ARHEOLOGIJA

Knjiga Klimenta Rida

Znalo se za Dogerlend i ranije

Postojanje Dogerlenda prvi put je zabeleženo u knjizi „Priča o kamenom dobu“ sa kraja 19. veka, koju je napisao Herbert Džordž Vels. Radnja knjige bila je smeštena u praistorijsku oblast gde se moglo ići pešice od Evrope do Britanije. Predeo je bio mešavina niskih brda, močvara i šumovitih dolina, odnosno ravnica koja se prvobitno prostirala na većem delu područja koje sada formira Severno more.
Čuvena knjiga Potopljene šume iz 1913. godine, napisana od strane paleobotaničara i geologa Klimenta Rida, bila je važna karika i zapravo prva studija ovog potopljenog sveta. U svojoj knjizi o šumama duž engleske obale on zaključuje da se one protežu izvan najniže plime i da "ništa osim promene nivoa mora neće objasniti njen trenutni položaj". Na osnovu životinjskih kostiju koje su isplivale na otvorenom moru u blizini obale Doger i dubine na kojoj su pronađene, zaključio je da postoje naslage hronološki udaljenih perioda. Postojala je fauna ledenog doba sa životinjama poput vunastih mamuta i nosoroga, konja i bizona. Činilo se da mlađi nalazi potiču iz netaknutog pejzaža, morem prekrivenim. Kliment je bio u pravu, s tim što je bilo potrebno da prođe više od 80 godina da se njegov rad prizna, uvaži i prouči. Njegova knjiga je omogućila arheolozima da počnu da preispituju šta se može saznati o teritoriji ispod Severnog mora i da li bi se moglo više učiniti na istraživanju tog područja.

ARHEOLOGIJA

Predmeti sa Dogerlend izložbe sekira od roga i koplje

Prvi arheološki nalazi sa izgubljenog sveta počinju da se pojavljuju kod ribara. Čuveno otkriće 1931. godine dospelo je na naslovne strane kada je ribarski brod “Kolinda” izvlačio mrežu na 40 km od engleske obale. Na zaprepašćenje ribara, pored izvučene ribe, izvukli su grumen treseta koji je sadržao ukrašen bodljikavi predmet. Iako je izvlačenje raznih otpadaka iz mora bilo često, ovaj predmet ih je zaintigrirao. Ono što su pronašli bio je praistorijski harpun. Ubrzo nakon toga harpun je ponuđen Britanskom muzeju na razmatranje. U muzeju su već imali dva slična harpuna pa su odbili poklon. Na kraju je harpun došao u posed biologa sa Kembridža, dr Muira Evansa, koji je intervjuisao kapetana Lokvuda o nalazu i gde ga je otkrio, a zatim ga je dao muzeju dvorca u Norviču. Harpun je poticao iz perioda mezolita (srednje kameno doba) i njegova starost je tada procenjena na 10.000-4.000 godina pne. Mezolit ili srednje kameno doba bilo je deo hronološke priče o Severnom moru koja je u suštini nedostajala kada je paleobotaničar i geolog Kliment Rid proučavao to područje, dvadeset godina ranije. To je bilo vreme kada su Evropu naseljavala male zajednice lovaca-ribolovaca-sakupljača, da bi ih kasnije nasledile neolitske zajednice koje su se bavile poljoprivredom i stočarstvom. Dogerov harpun je, nakon nekoliko decenija, datovan C14 metodom na 11.740 ± 150 godina pne.

ARHEOLOGIJA

Rekonstruisano lice neandertalca Krijna

 

ARHEOLOGIJA

Neandertalski nož

 

Neandertalac koji se osmehuje

Za izgubljeni svet Dogerlend najviše se zna na osnovu otkrivenih mezolitskih predmeta. Međutim, slučajno otkriće iz 2001. godine pružilo je dokaze o postojanju udaljenijih praistorijskih perioda. Bio je to fragment lobanje koja je pripadala neandertalcu, a koja potiče iz Severnog mora sa područja koje je nekada bilo deo Dogerlenda. Neandertalc je nazvan Krijn jer je nađen na holandskoj obali Zilend. Zanimljiv je zato što predstavlja prvi dokaz prisustva neandertalaca u Holandiji. Rezultati studije fragmenta lobanje pokazali su da je Krijn živeo pre otprilike 50.000-70.000 godina. Analiza stabilnih izotopa dala je uvid u njegovu ishranu i pokazala je da se najviše hranio mesom, mada se povremeno hranio i plodovima mora, što ga je činilo jako robusnim, snažne građe za mladog muškarca neandertalca. Jedna istaknuta karakteristika jeste mala koštana izbočina iznad njegove desne obrve. Reč je beningnom tumoru koji nikada do sada nije otkriven među neandertalcima, ali to nije predstavljalo uzrok njegove smrti.
Sa istog područja gde je otkriven neandertalac Krijn pronađena je izuzetna kremena alatka “neandertalski nož”. Njegova upotreba bila je višestruka zbog rukohvata koji je omogućavao njegovom vlasniku da ga koristi za rezanje ili klanje. Kasnije su pronađeni i drugi tipovi kremenih alatki čija se starost proteže i do 300.000 godina

Kraj Dogerlenda

Nakon poslednjeg ledenog doba, pre oko 11.000-7.000 godina, stanovnici Dogerlenda morali su da se suoče sa velikim klimatskim promenama, baš kao i mi danas. Tadašnji nivo mora bio je 70 m niži nego danas. Klimatske promene su dovele do povećanja temperature, otopljavanja glečera i povećanja nivoa mora. Pomešanost otopljenog glečera i morske slane vode vodio je ka stvaranju cunamija. Naučnici su utvrdili da je oko 8150 godina pne, cunami Storega pogodio severozapadnu Evropu. Veličina ovog talasa navela je mnoge da pretpostave da je on imao razoran uticaj na savremene mezolitske zajednice, što je konačno dovelo do plavljenje Dogerlenda, sada potopljenog mezolitskog pejzaža Severnog mora.
Iako je Dogerlend završio pod morem, arheolozi pronalaze artefakte koje more izbaci na obale severozapadne Evrope, ali i one na dnu Severnog mora. Značajan broj artefakata pronalaze kolekcionari, entuzijasti i istraživači tokom surfovanja, u ribarskim mrežama, ali i podvodnim arheološkim iskopavanjima. Najčešće su to predmeti iz perioda mezolita, poput sekira i alata od kremena, kosti i jelenskog roga. Posebni vrhovi strela izrezani su od ljudske kosti. Upečatljive su i ukrašene životinjske kosti i nakit, poput perli od ćilibara i priveska od zuba divlje svinje. Ostala otkrića praistorijskih nalaza uključivala su očuvane fragmente tekstila, vesla i mezolitske kuće uz samu obalu Danske, kao i naselja sa potopljenim podovima kuća, iskopanim kanuima, zamkama za ribe i predmetima za brojne sahrane u delti Rajne/Meze, u Holandiji.

ARHEOLOGIJA

Glave strela i kopalja od kostiju i rogova sa različitih lokacija

 

 

Priredila: Maja Miljević-Đajić



 

 

Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» UZ 100 BR. „PLANETE”

» 10 GODINA PLANETE

free counters

Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 107
Planeta Br 107
Godina XIX
Septembar-Oktobar 2022.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2022 PLANETA