TEMA BROJA
Z.Š.
Robotika / Od meteorologije do vojske
Čelične ptice sa radarima
Najveći dron u upotrebi je RQ-4 Global Hawk, špijunska letelica razvijena od strane vojske SAD. Sa rasponom krila od 40 m i težinom oko 15 t, veći je i od nekih putničkih aviona, ali i pored toga operativan je do visine od 18300 m.
Prvi let obavio je 1998. godine, a u vazduhu može da provede preko 30 sati. U zavisnosti od opreme, proizvodnja ovog drona košta između 150 i 220 miliona dolara. Budući da je njegova namena strateško izviđanje i nadzor, opremljen je elektrooptičkom i infracrvenom kamerom sa senzorima detekcije, kao i specijalnim SAR ( Synthetic Aperture Radar) radarom, koji ima mogućnost snimanja kroz oblake, maglu i u noćnim uslovima, te pravljenja visokorezolucionih slika, kao i da otkriva promene na terenu koji nadzire. Poseban uređaj GMTI omogućava ovom dronu da prati pokretne ciljeve i da satelitskom vezom vrši direktan prenos podataka - a da se sve to obavlja sa druge strane Zemljine polulopte. Takođe, opremljen je najnovijim računarskim sistemima i špijunskim uređajima za presretanje komunikacija i radarskih signala neprijatelja, ali je i posebno zaštićen radarom za detekciju, senzorima raketa i elektronskim protivmerama. Pokreće ga Rols-Rojsov turbofen motor, koji je povezan na generatore za napajanje opreme i u trajanju jednog leta u mogućnosti je da pokrije površinu više država i prati stotine ciljeva istovremeno. Pored namene u vojsci i mornarici SAD, RQ-4 Global Hawk ima važnu ulogu i u istraživanju atmosfere za potrebe NASA, kao i u spasilačkim službama Japana u ranom prepoznavanju i praćenju meteoroloških nepogoda.
Posebno je interesantan minidron američke vojske poznat kao Black Hornet Nano sa namenom neprimetnog izviđanja terena i učešča u uličnim borbama. Težak samo 16 gr, ovaj uređaj je sposoban da se uvuče kroz najsitnije otvore i otkrije neprijatelja. Proste je konstrukcije i praktično predstavlja leteću kameru stabilizovanu žiroskopom, a zbog sićušne baterije može leteti samo par minuta vođen radio-signalom ili unapred programiranom rutom.
Ipak, Black Hornet Nano nije najmanji, već je to Piccolissimo, minijaturni leteći robot razvijen na Univerzitetu Pensilvanija, u okviru GRASP laboratorije. Predstavljen 2016. godine, opisan je kao najmanji samostalni dron na svetu koji poseduje sopstveni izvor napajanja i elektroniku za kontrolu leta. Njegov dizajn je pokazao nove mogućnosti za ultra-kompaktne autonomne letelice. Prečnika je 2,5 cm i težine 2,5 gr. Pogon mu je zasnovan na jednom propeleru koji pokreće minijaturni motor. Postoje dve upravljačke verzije - jedna je daljinskim upravljanjem, a druga je autonomna sa ugrađenim miktokontrolerom. Cilj projekta bio je istraživanje fizičkih granica minijaturizacije, da bi se videlo koliko mali može biti upravljiv leteći robot koji nosi sopstveni izvor energije i sistem kontrole. Može da radi u rojevima i pristupa malim ili osetljivim prostorima, a zanimljivo je da je testiran i unutar mašina kako bi otkrio kvarove.
Inspirisao je nastavak čitavog niza mikro dronova ne većih od veličine insekta o kojima se uveliko spekuliše da se koriste u špijunskim akcijama oružanih i obaveštajnih struktura raznih zemalja. U tom smislu, najpoznatiji je “komarac”, dron kineske vojske o kome se najviše govori na društvenim mrežama, ali koji nikada nije prikazan u javnosti niti je otkriven u nekoj od akcija.
Z.Š.
Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"
|
